گهواره‌ی گربه

  • نویسنده: کرت ونه‌گوت جونیور
  • مترجم: علی‌اصغر بهرامی
  • ناشر: نشر افق
  • قطع: رقعی
  • نام انگلیسی: Cat's Cradle
  • تعداد صفحات: 406 صفحه
  • سال انتشار: 1963

دسته‌بندی موضوعی: ادبیات
گروه کتاب: رمان


گهواره گربه چهارمین کتاب کورت ونه‌گات و در کنار سلاخ‌خانه‌ی شماره پنج از مهمترین کتاب‌های اوست. کتاب 400 صفحه دارد که در 127 فصل کوتاه نوشته شده. ژانر کتاب علمی-تخیلی و طنز که سبک آن پست‌مدرن است.
راوی کتاب خبرنگاری است که می‌خواهد کتابی بنویسد درباره این که پدر بمب اتم -دکتر فلیکس هونیکر- در زمان بمباران هیروشیما چه می‌کرده و چه حالی داشته. برای این منظور با فرزندان دکتر هونیکر نامه‌نگاری می‌کند و از طریق پسر کوچک‌تر او می‌فهمد که دکتر در آن روز بخصوص و مهم با تکه‌ای نخ بازی می‌کرده و برای اولین بار با او(پسر کوچک‌ترش) که تا آن زمان با او صحبت نکرده، درباره بازی گهواره گربه حرف میزده. و بعد می‌فهمیم که دکتر در زمان مرگ هم داشته با مقداری یخ و آب بازی می‌کرده. بعد از مرگش سگ او پوزه‌اش را به ظرفی که دکتر با آن بازی می‌کرده می‌مالد و درجا خشک می‌شود. دکتر بر روی ماده‌ای کار می‌کرده که آب را در دمای معمولی به یخ تبدیل کند. بچه‌های دکتر این ماده را که یخ-9 نام دارد به عنوان میراث دکتر بین خود تقسیم می‌کنند.
فرانک پسر بزرگ‌تر از این ماده استفاده می‌کند تا بتواند دست راست رئیس جمهور سن‌لورنزو شود. امیلی دختر او از این ماده استفاده می‌کند تا با فیزیکدان امریکایی جذابی ازدواج کند. نیوت پسر کوچک‌تر سهم خود را برای یک شب خوشگذرانی با یک کوتوله روس (خود نیوت هم کوتوله بوده) به او می‌دهد. 
در نهایت داستان چنان پیش می‌رود که مقداری از یخ-9 به درون دریا می‌ریزد و همه جا یخ می‌بندد و حیات روی زمین به پایان می‌رسد.
باکونون دین جدیدی ساخته که به مردم سن‌لورنزو کمک کنه تا خصلت وحشیانه خود را کنترل کنند و زندگی بهتری داشته باشند. اصل اساسی باکونونیسم این است: «از فومایی پیروی کنید که به شما جلادت و محبت و سلامت و سعادت می‌بخشاید.» بخشی زیادی از روایت راوی درباره‌ی چگونگی کشف باکونونیسم است و این‌که چطور او را تحت‌تاثیر قرار داده. در جایی هشدار می‌دهد «هرآن کس که نتواند درک کند که چگونه می‌توان کیش مفیدی بر بنیادهای دروغ برپا کرد از درک این کتاب می‌ماند.» باکونونیسم اعتقاد دارد که خدا مردم را در گروه‌هایی تقسیم کرده، نام هر گروه کاراس است، و اعضای آن بدون این که همدیگر و هدفشان را بشناسند همگی در راستای تحقق آن هدف حرکت می‌کنند. راوی کم‌کم با کاراس خود، چرخه‌ی کاراس، کاراس‌های دروغین، مراسم بوکو-مارو، گران‌فالون و دیگر جنبه‌های دین باکون آشنا می‌شود. باکونون کتاب مقدسی دارد به اسم اسفار باکونون که تمام تعلیمات او در آن نوشته شده.
و در کل کتاب حرف‌های زیادی برای گفتن دارد، افکاری خنده‌دار و جدی، درباره‌ی علم، تکنولوژی، مذهب و طبیعت انسانی. و روایتی به شدت خواندنی دارد با طنزی شیرین درباره انسان‌ها، اختراعات‌شان و بی‌توجهی آن‌ها به اثراتی که کارهای آنان بر همنوعان و طبیعت اطراف‌شان می‌گذارد.
فصل پایانی کتاب را با هم بخوانیم:
روی یک تخته سنگ نشسته بود. پابرهنه بود. پاهایش به علت تماس با یخ-9 حالت یخ‌زده داشت. تنها جامه‌ای که به تن داشت یک روتختی سفید بود با شرابه‌های آبی. اعتنایی به ما نکرد. در یک دستش مداد بود و در دست دیگرش کاغذی. - باکونون؟
+ بله؟
- اجازه دارم بپرسم به چه چیز فکر می‌کنید؟
+ دارم برای اسفار باکونون دنبال آخرین جمله می‌گردم، جوان. اکنون دیگر وقت آوردن آخرین جمله است.
- به جایی هم رسیده‌اید؟
شانه‌هایش را بالا انداخت و ورق کاغذ را به من داد. چنین خواندم:
اگر جوان‌تر از امروز بودم، کتابی درباب حماقت بشری می‌نوشتم؛ و بالای قله‌ی مک‌کیب می‌رفتم و کتاب تاریخم را بالین سر می‌کردم و می‌خوابیدم؛ و از زمین مقداری زهر آبی و سفید برمی‌داشتم، زهری که آدم را به هیئت تندیس در می‌آورد؛ و خود را به هیئت تندیسی در می‌آوردم، تندیسی که به پشت خوابیده است و نیشخند هولناکی بر لب دارد و با نگاهی پرسشگر به "آن کسی که می‌دانید کیست" نگاه می‌کند.

نکته‌هایی درباره کتاب 
1- ایده این داستان زمانی که ونه‌گوت در روابط عمومی شرکت جنرال الکتریک کار می‌کرد، به ذهن او رسید.
2- شخصیت دکتر فلیکس هونیکر در کتاب از روی دکتر ایروینگ لانگمویر شیمیدان برنده جایزه نوبل اقتباس شده.
3- ونه‌گوت برخی ویژگی‌های واقعی دکتر هونیکر در کتاب را از روی کارها و رفتارهای واقعی ایروینگ لانگمویر برداشته است.
4- برخی تصورات علمی در کتاب را ونه‌گوت از برادرش که دستیار لانگمویر بوده، گرفته است.
5- لانگمویر دنبال اختراع برف مصنوعی بوده، و پیشنهادی به اچ.جی. ولز داده بود که در یکی از کتاب‌هایش از این ایده استفاده کند که البته او نپذیرفته بود و ونه‌گوت با عنوان یخ-9 از این ایده استفاده می‌کند.
6- ایرادات اخلاقی ونه‌گوت نسبت به دانشمندان و جامعه علمی و اختراعات آن‌ها او را به سمت نوشتن چنین کتابی سوق داده.
7- گهواره گربه برای ونه‌گوت مدرک فوق‌لیسانس انسان‌شناسی را به ارمغان آورد. دانشگاه شیکاگو این اثر را به‌عنوان پایان‌نامه او پذیرفت و بعد از بیست سال مدرک دانشگاهی را به او اعطا کرد.
8- آلبوم موسیقی با نام یخ-9 که توسط دیوید سولجر ساخته شده از روی این کتاب اقتباس شده و خود ونه‌گوت هم در نوشتن اشعار آهنگ‌ها با آهنگساز همکاری کرده.
9- در 1999 یک سیارک و یک قمر در نزدیکی نپتون با نام‌های از کتاب گهواره گربه و زبان سن‌لورنزویی نام‌گذاری شده‌اند. سیارک بوراسیسی و ماه پابو.
10- علاقمندان به داستان‌های علمی-تخیلی هر ساله در پایان جشنواره موسیقی Burning Man و طبق فلسفه باکونونیستی و فوما جشنی می‌گیرند.
11- در دوره‌ای این کتاب باعث رونق کسب و کار فروش سنگ قبر در سانفرانسیسکو شده.
12- ونه‌گوت فکر نقد و هجو دین را از اندیشه‌های جرج برنارد شاو گرفته و در قالب باکونونیسم درآورده.
13- ونه‌گوت به کتاب‌های خودش نمره می‌داد. او فقط به دو کتاب گهواره گربه و  سلاخ خانه شماره پنج نمره A+ داده.
 

کلمات کلیدی

مطالب مرتبط

مطلب مرتبطی با این کتاب یافت نشد!